Warmtepomp verbruik per maand: rekenvoorbeeld voor NL

1. Wat verbruikt een warmtepomp per maand?
2. Zelf berekenen in vier stappen
3. Rekenvoorbeeld: rijtjeswoning uit 1975, maand voor maand
4. Wat je maandlasten écht bepaalt
5. Vergelijking met de gasketel
6. Je maandverbruik verlagen
7. Zelf meten en controleren
8. Veelgestelde vragen

Wat verbruikt een warmtepomp per maand?

Een gezin in Zwolle stapte in het najaar over op een lucht-water warmtepomp. In oktober viel de energienota mee: 68 euro aan warmte. In januari schrok het gezin zich rot — 176 euro in één maand. Er was niets kapot en de installatie draaide prima. Alleen: januari is nu eenmaal ruim acht keer zo koud als oktober in termen van warmtevraag.

Dat is precies waarom een gemiddeld maandbedrag misleidt. Het warmtepomp verbruik per maand volgt de buitentemperatuur, en die volgt in Nederland een scherpe curve. Twaalf maanden delen door twaalf geeft een getal dat in geen enkele maand klopt.

Als vuistregel voor een normaal geïsoleerde eengezinswoning van 110 tot 130 m²:

• Piekmaanden (december, januari, februari): 450 tot 650 kWh per maand.
• Tussenmaanden (maart, april, oktober, november): 200 tot 400 kWh per maand.
• Zomermaanden (juni tot en met augustus): 60 tot 100 kWh per maand, vrijwel volledig tapwater.

De SCOP is het getal dat alles bepaalt. De seasonal coefficient of performance is een prestatiecijfer dat aangeeft hoeveel kWh warmte een warmtepomp over een heel stookseizoen levert per kWh elektriciteit die hij opneemt. Een SCOP van 3,5 betekent: 3,5 kWh warmte uit 1 kWh stroom. Hoe hoger de SCOP, hoe lager je maandnota — en de SCOP verschilt per maand, omdat hij daalt als het buiten kouder wordt.

Zelf berekenen in vier stappen

Je hebt geen adviseur nodig om een betrouwbare schatting te maken. Je hebt je oude gasverbruik nodig en vier rekenstappen.

Stap 1: bepaal je warmtebehoefte in kWh

Pak je laatste jaarnota van vóór de overstap. Eén kubieke meter aardgas bevat 9,77 kWh energie; een HR-ketel zet daar bij benadering 9,3 kWh nuttige warmte van om. Vermenigvuldig je jaarverbruik in m³ dus met 9,3.

Verbruikte je 1.200 m³? Dan is je warmtebehoefte ongeveer 11.200 kWh per jaar. Splits dat vervolgens: reken 200 tot 250 m³ per jaar voor warm tapwater bij een gezin van twee tot vier personen, de rest is ruimteverwarming.

Stap 2: verdeel de warmtevraag over de maanden

Ruimteverwarming verdeel je via graaddagen. Nederland telt gemiddeld zo'n 2.880 gewogen graaddagen per jaar, verdeeld volgens een vast patroon. Gebruik deze percentages van je jaarlijkse verwarmingsvraag:

• Januari 17,0% — februari 14,9% — maart 13,0% — april 9,2%
• Mei 4,9% — juni 1,7% — juli 0,7% — augustus 0,7%
• September 2,4% — oktober 7,1% — november 12,2% — december 16,1%

Tapwater verdeel je vrijwel gelijkmatig, met een kleine winterpiek omdat leidingwater in januari rond 8 °C binnenkomt en in augustus rond 17 °C.

Stap 3: pas de COP per maand toe

Hier gaat het bij de meeste online rekentools mis: die rekenen met één vast rendement. In werkelijkheid haalt een lucht-water warmtepomp bij 12 °C buiten een COP van 4,6 tot 5,0, en bij -2 °C nog maar 2,8 tot 3,1. Deel de maandelijkse warmtevraag door de COP van díe maand.

Voor warm tapwater reken je met een aparte, lagere COP van 2,5 tot 2,9. Een boiler moet naar 55 tot 60 °C, en dat kost een warmtepomp altijd meer moeite dan vloerverwarming van 35 °C.

Stap 4: vermenigvuldig met je stroomprijs

Reken in 2026 met 0,28 tot 0,34 euro per kWh all-in bij een variabel contract, inclusief energiebelasting en btw. In dit artikel gebruiken we 0,30 euro per kWh als middenwaarde. Heb je zonnepanelen, houd er dan rekening mee dat de salderingsregeling per 1 januari 2027 vervalt — vanaf dan telt vooral hoeveel stroom je direct zelf verbruikt, en dat is in de winter juist weinig.

Rekenvoorbeeld: rijtjeswoning uit 1975, maand voor maand

Neem een concrete woning: een tussenwoning uit 1975 van 120 m², na-geïsoleerd naar energielabel B, met vergrote radiatoren en een aanvoertemperatuur van 45 °C. Bewoning door drie personen. Oud gasverbruik: 1.200 m³ per jaar.

Warmtebehoefte: 9.000 kWh ruimteverwarming plus 2.200 kWh tapwater. De geïnstalleerde lucht-water warmtepomp van 8 kW haalt over het jaar een effectieve SCOP van 3,46 voor verwarming en 2,7 voor tapwater.

Maand	Warmtevraag (kWh)	COP	Stroom verwarming (kWh)	Stroom tapwater (kWh)	Totaal (kWh)	Kosten à € 0,30
Januari	1.530	3,0	510	78	588	€ 176
Februari	1.341	3,1	433	72	505	€ 152
Maart	1.170	3,6	325	75	400	€ 120
April	828	4,2	197	68	265	€ 80
Mei	441	4,6	96	64	160	€ 48
Juni	153	4,8	32	60	92	€ 28
Juli	63	4,8	13	58	71	€ 21
Augustus	63	4,8	13	58	71	€ 21
September	216	4,6	47	62	109	€ 33
Oktober	639	4,1	156	68	224	€ 67
November	1.098	3,5	314	73	387	€ 116
December	1.449	3,1	467	78	545	€ 164
Jaar	11.200	3,28	2.603	814	3.417	€ 1.025

Wat opvalt in dit rekenvoorbeeld: de duurste maand kost acht keer zoveel als de goedkoopste. December tot en met februari samen zijn goed voor 1.638 kWh — 48 procent van het jaarverbruik in een kwart van het jaar.

Even zo belangrijk: in juli en augustus draait de warmtepomp bijna uitsluitend voor de douche. Die 58 kWh per maand verdwijnt niet als je de verwarming uitzet. Wie in de zomer een lage nota verwacht en dan toch 21 euro ziet, kijkt naar tapwater — niet naar een defect.

Bij een woning met vloerverwarming op 35 °C in plaats van radiatoren op 45 °C ligt de SCOP ongeveer 0,6 punt hoger. Hetzelfde huis zou dan rond 2.900 kWh per jaar verbruiken, ofwel circa 870 euro. Dat verschil van 155 euro per jaar zit volledig in de afgiftetemperatuur.

Wat je maandlasten écht bepaalt

Vier factoren verklaren samen bijna het hele verschil tussen woningen met dezelfde warmtepomp.

Afgiftetemperatuur

Elke 5 °C lagere aanvoertemperatuur levert ongeveer 10 tot 12 procent rendementswinst op. Van 55 °C naar 40 °C scheelt dus al snel een derde van je stroomrekening. Radiatoren vervangen door lagetemperatuurmodellen of convectoren verdient zich in een matig geïsoleerd huis vaak binnen zeven jaar terug.

Isolatie en kierdichting

De warmtevraag zelf is de grootste knop. Volgens Milieu Centraal bespaart spouwmuurisolatie in een woning uit de jaren zeventig gemiddeld 250 tot 400 m³ gas per jaar. Vertaald naar dit rekenvoorbeeld: 2.300 tot 3.700 kWh minder warmtevraag, oftewel 700 tot 1.100 kWh minder stroom.

Tapwatergedrag

Een douche van tien minuten met een normale kop verbruikt ongeveer 4 kWh warmte. Vier keer per dag douchen tegenover twee keer scheelt in de praktijk 700 tot 900 kWh warmtevraag per jaar. Een waterbesparende douchekop van 6 liter per minuut snijdt daar direct 25 procent van af.

Regeling en instellingen

Een verkeerd ingestelde stooklijn is de meest voorkomende oorzaak van tegenvallend verbruik. Andere klassiekers: een te vaak actieve elektrische bijverwarming, een anti-legionellacyclus die dagelijks in plaats van wekelijks draait, en nachtverlaging in een woning met vloerverwarming — die kost meer aan opwarmen dan hij bespaart.

Vergelijking met de gasketel

Hetzelfde huis, dezelfde warmte, vier verschillende opwekkers. Prijspeil 2026: gas € 1,40 per m³, stroom € 0,30 per kWh.

Systeem	Rendement / SCOP	Verbruik per jaar	Kosten per jaar	Gemiddeld per maand
HR-107 gasketel	95%	1.204 m³ gas	€ 1.686	€ 141
Hybride warmtepomp	SCOP 3,4 + ketel	1.700 kWh + 420 m³	€ 1.098	€ 92
Lucht-water, radiatoren 45 °C	SCOP 3,28	3.417 kWh	€ 1.025	€ 85
Lucht-water, vloerverwarming 35 °C	SCOP 3,86	2.902 kWh	€ 871	€ 73
Bodemwarmtepomp met bron	SCOP 4,6	2.435 kWh	€ 731	€ 61

De all-electric variant in ons rekenvoorbeeld bespaart dus ongeveer 660 euro per jaar ten opzichte van de gasketel, plus het vastrecht van de gasaansluiting van 190 tot 230 euro per jaar zodra je die laat afsluiten.

Let wel op de prijsverhouding. Zolang de stroomprijs minder dan ongeveer 3,3 keer de gasprijs per kWh bedraagt, is een warmtepomp met SCOP 3,3 goedkoper in gebruik. Schuift die verhouding op, dan krimpt het voordeel. Een hybride warmtepomp is in dat opzicht de veiligste tussenstap: die dekt 80 procent van de warmtevraag elektrisch en laat de ketel alleen de koudste dagen doen.

Voor de investering geldt in 2026 de ISDE-subsidie, met bedragen die per type en vermogen verschillen — grofweg 1.500 tot 3.500 euro voor een lucht-water warmtepomp. Controleer de actuele bedragen en voorwaarden in de ISDE-apparatenlijst van RVO, want de lijst wordt jaarlijks bijgesteld.

Offerte warmtepomp aanvragen

Je maandverbruik verlagen

Zeven ingrepen, gerangschikt op rendement per geïnvesteerde euro:

1. Stooklijn verlagen. Zak in stappen van 2 °C tot de woning op de koudste dag net warm blijft. Levert vaak 8 tot 15 procent op, kost niets.
2. Bijverwarming blokkeren boven -5 °C. Elektrisch element draait op COP 1,0 en kan in één koude week 100 kWh opsouperen.
3. Boilertemperatuur naar 50 °C met wekelijkse legionellacyclus op 60 °C. Scheelt 10 tot 15 procent tapwaterverbruik.
4. Radiatoren vergroten in de twee koudste kamers. Vaak genoeg om de stooklijn 5 °C te laten zakken.
5. Constant stoken in plaats van nachtverlaging bij lagetemperatuurafgifte.
6. Waterbesparende douchekop en kortere douchetijd. Direct effect op de zomernota.
7. Vloerisolatie of kruipruimte-isolatie als de Rc-waarde onder 2,5 ligt. Dit is meestal de goedkoopste isolatiemaatregel per bespaarde kWh.

Woon je in een tussenwoning, dan is het rendement van isolatie kleiner dan in een vrijstaand huis — je hebt maar twee buitengevels. De aandachtspunten voor een warmtepomp in een rijtjeswoning liggen dan eerder bij geluidsnormen en de plaatsing van de buitenunit dan bij de warmtevraag.

Zelf meten en controleren

Reken je verwachting nooit blind na op de totale meterstand: daar zit je hele huishouden in. Laat de installateur een kWh-tussenmeter op de groep van de warmtepomp plaatsen — kosten 60 tot 150 euro inclusief montage. Zonder die meter kun je geen enkele conclusie trekken.

Noteer maandelijks drie getallen: de meterstand van de tussenmeter, de warmtemeter van de warmtepomp (de meeste moderne toestellen loggen dit intern) en het aantal graaddagen van die maand. De verhouding tussen geleverde warmte en opgenomen stroom is je werkelijke maand-COP.

Wat zijn gezonde waarden? In januari en december mag de gemeten COP tussen 2,8 en 3,3 liggen bij radiatoren, en tussen 3,3 en 3,8 bij vloerverwarming. Kom je in een normale winter onder 2,5, dan is er iets mis met de instellingen, het debiet of het koudemiddel.

Vergelijk daarnaast twee winters onderling altijd via graaddagen, niet via kalendermaanden. Een zachte januari met 380 graaddagen tegenover een strenge met 520 verklaart al een verschil van 35 procent in verbruik, zonder dat er technisch iets veranderd is.

Overweeg je een systeem dat 's zomers ook koelt, houd er dan rekening mee dat je zomernota stijgt. Passief koelen kost 30 tot 60 kWh per maand extra, actief koelen 100 tot 200 kWh. Lees daarover meer bij warmtepomp koelen in de zomer.

Een realistisch warmtepomp verbruik per maand begint dus bij je eigen gasverbruik, je afgiftetemperatuur en de graaddagenverdeling — niet bij een gemiddelde uit een folder. Wie die drie gegevens invult in het rekenvoorbeeld hierboven, zit doorgaans binnen 10 procent van de werkelijkheid. Wil je een berekening op basis van jouw woning, meterstanden en afgiftesysteem?

Offerte warmtepomp aanvragen